Het kabinet heeft vijf extra grootschalige woningbouwlocaties aangewezen voor een versnelde bouw van in totaal ongeveer 25.000 woningen. Het gaat om Assen, Best, Walcheren in Zeeland, Roosendaal en Zuidplas. Minister Elanor Boekholt-O'Sullivan maakte de aanwijzingen maandag bekend. Daarmee komt het aantal aangewezen locaties op 31, verspreid over alle provincies.
In de aangewezen zones kunnen volgens de regering in totaal meer dan 400.000 woningen worden gebouwd. De vijf nieuwe locaties moeten de bouw van die woningen sneller op gang brengen dan oorspronkelijk gepland. Gemeenten hebben voor de meeste van deze plannen al langer voorbereidingen getroffen, maar in de praktijk blijven de uitvoering en de bouw vaak steken. Dat is precies het punt waarop het Rijk nu wil ingrijpen: het wil de procedures versnellen zonder de plannen zelf te herschrijven.
In Assen gaat het om ruwweg 5.000 tot 6.000 woningen, verdeeld over de wijken Kloosterveen, Stadskwartier en Zuidoost. In Best komen ongeveer 3.500 woningen, vooral in de buurt van het station. Op Walcheren, in en rond Middelburg, Vlissingen en Veere, zijn ongeveer 5.000 woningen voorzien. In Roosendaal gaat het om 5.000 tot 6.000 woningen in de spoorzone. In Zuidplas, bij Cortelande, moet een nieuw dorp van ongeveer 6.000 woningen verrijzen. Het is daarmee de enige van de vijf locaties die als nieuwe kern vanaf nul moet worden opgebouwd.
Het Zuidplan is omstreden, omdat het gebied op het laagste punt van Nederland ligt. Juist daar zijn de plannen het meest gevoelig voor discussie, zowel vanwege de waterhuishouding als vanwege de ruimtelijke inpassing. Tegelijk benadrukt het kabinet dat het niet alleen om de locaties zelf gaat, maar ook om de procedures die de bouw vertragen.
Vertragingen ontstaan volgens de betrokken partijen vaak door bezwaarprocedures van omwonenden en door de regels rond stikstof. Elke vergunningaanvraag die moet worden getoetst op stikstofeffecten kan maanden extra kosten, en elk bezwaar kan de planning verder verschuiven. Het Rijk wil gemeenten daarom helpen, onder meer bij het aanvragen van vergunningen. Die ondersteuning moet voorkomen dat gemeenten vastlopen op technische en juridische vragen die zij afzonderlijk moeilijk kunnen beantwoorden.
Voor deze vijf locaties komt er wel geen extra geld voor infrastructuur. De minister stelt dat de locaties al goed bereikbaar zijn, waardoor extra investeringen niet nodig zijn. Dat betekent dat wegen, spoor en openbaar vervoer grotendeels worden benut zoals ze nu al bestaan of gepland zijn. Voor de gemeenten betekent dit dat zij de bouw moeten kunnen financieren en organiseren zonder extra rijksbijdrage aan de infrastructuur.
Op sommige locaties zijn op dit moment bedrijven gevestigd die mogelijk moeten verhuizen. Dat raakt niet alleen de ondernemers zelf, maar ook de werkgelegenheid en de lokale economie rond die gebieden. De minister heeft in een brief aan de Tweede Kamer toegezegd dat er zorgvuldige afspraken zullen worden gemaakt over die verhuizingen. Hoe die afspraken er in de praktijk uitzien, is nog niet bekend.
7