De energiecrisis die is veroorzaakt door de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran zal blijvende sporen nalaten op de energiemarkt. Dat stelt het Internationaal Energie-agentschap (IEA) in zijn jaarlijkse rapport over de energiemarkt. Volgens het agentschap keert de wereld na deze crisis niet terug naar de situatie van voor de oorlog.

Door de oorlog konden een deel van dit jaar geen olietankers meer door de Straat van Hormuz varen, de zeestraat tussen Iran en Oman. Via die route wordt een groot deel van de olie uit het Midden-Oosten naar de rest van de wereld geëxporteerd. De afsluiting leidde tot torenhoge prijzen voor benzine, diesel en kerosine.

IEA-directeur Fatih Birol noemt de Hormuz-crisis een gigantische klap voor het energiesysteem. Hoewel de energiesector en de wereldeconomie weerbaarheid hebben getoond, geldt volgens hem dat hoe langer de crisis duurt, hoe dieper de sporen worden. Hij ziet geen geloofwaardige manier waarop de energiewereld terugkeert naar de situatie van voorheen.

Het agentschap doet geen enkele vaste voorspelling, maar schetst meerdere scenario's voor de ontwikkeling van de energiewereld. Als het langdurig moeilijk blijft om via de Straat van Hormuz olietankers te laten varen, zal er naar verwachting veel worden geïnvesteerd in pijpleidingen die die route omzeilen. Olie-importeurs zullen ook andere maatregelen nemen. Het IEA verwacht daardoor dat in 2035 nog maar 2 miljoen vaten olie per dag door de Straat van Hormuz zullen gaan. Voor de oorlog ging het om ongeveer 20 miljoen vaten.

Een snelle en duidelijke oplossing van het conflict in het Midden-Oosten kan leiden tot een kopersmarkt, waarin de wereldwijde prijzen van olie en gas flink kunnen dalen. In de afgelopen weken zijn de prijzen al gedaald. In Nederland bereikte de gemiddelde adviesprijs voor benzine op 11 oktober nog een record van 2,73 euro per liter. Inmiddels is dat 2,39 euro, een daling van ruim 12 procent.

Over het algemeen ziet het IEA dat veel landen door de crisis met dezelfde zaken bezig zijn: meer verschillende aanvoerroutes voor energie, meer binnenlandse energiebronnen en een snellere overschakeling naar elektriciteit. In alle toekomstscenario's verwacht het agentschap ook dat de groei van duurzame energie extra wordt gestimuleerd, met zonne-energie voorop.

Opvallend is ook een verschuiving die door de opwarming van de aarde wordt versterkt. Voor het eerst wordt wereldwijd meer energie gebruikt voor het koelen van gebouwen dan voor verwarming.

22Weergaven

Auteur

Politiek verslaggever

Sanne de Vries — politiek verslaggever, Kernblik.