De gemeente Rozendaal, bij Velp in Gelderland, wil fuseren met de buurgemeenten Rheden en Brummen. De negenkoppige gemeenteraad vindt dat de gemeente als zelfstandige organisatie niet langer verantwoord kan blijven functioneren. Met ongeveer 1.800 inwoners is Rozendaal de kleinste gemeente van het Nederlandse vasteland. Alleen Schiermonnikoog en Vlieland tellen minder inwoners, maar die liggen op eilanden. Rozendaal is daarmee al lange tijd een uitzondering in het landschap van Nederlandse gemeenten, en het besluit om die zelfstandigheid op te geven is dan ook van groot belang voor de lokale bestuurscultuur.
De ambtelijke organisatie telt ongeveer vijftien medewerkers. Volgens het college is die omvang te beperkt om de steeds complexere taken van een gemeente goed uit te voeren. Daarbij komt dat vanaf volgend jaar een structureel begrotingstekort wordt verwacht. Burgemeester Timmer noemt het besluit moeilijk, maar volgens hem ook verantwoord. Hij benadrukt dat de gemeente de verantwoordelijkheid neemt om haar inwoners een bestuur te bieden dat op langere termijn stabiel is. Het college heeft eerder ook gekeken naar een samenwerking met Arnhem als partner voor een mogelijke fusie. Die optie is uiteindelijk afgewezen, zonder dat daarover in de bronnen verdere details worden genoemd.
Rheden, met ongeveer 44.000 inwoners, en Brummen, met ongeveer 22.000 inwoners, zijn al bezig met een eigen herindelingsproces. Rozendaal zou daarin aansluiten als gelijkwaardige derde partner. Daarvoor moet de gemeenteraad van Rozendaal eerst instemmen met het voorstel. Ook de raden van Rheden en Brummen moeten akkoord gaan. Als alle gemeenteraden instemmen, wordt een gezamenlijk ontwerp voor de nieuwe gemeente uitgewerkt. Een plan wordt in de zomer verwacht, zodat de besluitvorming in de komende maanden een vervolg krijgt.
Niet iedereen in Rozendaal is het met het besluit eens. Het burgerinitiatief "Rozendaal Blijft" verzet zich tegen het tempo van het proces. Volgens het initiatief zijn het begrotingstekort en de alternatieven onvoldoende onderzocht voordat de raad koos voor een fusie. Een petitie met meer dan vijfhonderd handtekeningen vraagt om een uitgebreidere beoordeling voordat de gemeenteraad een definitief besluit neemt. De gemeenteraad erkent dat het proces snel verloopt, maar stelt dat die snelheid noodzakelijk is om tijdig een oplossing te kunnen bieden voor de bestuurlijke en financiële problemen.
Als de fusie doorgaat, wordt Renswoude, met ongeveer 5.900 inwoners, de kleinste gemeente van het Nederlandse vasteland. Texel en de Waddeneilanden vallen buiten die vergelijking. Voor de inwoners van Rozendaal betekent de herindeling dat hun gemeente als afzonderlijke bestuurlijke eenheid verdwijnt, terwijl het bestuur van de nieuwe gemeente zich over een groter gebied en een grotere bevolking zal moeten uitstrekken.
4