De Britse premier Burnham en de EU-leiders Von der Leyen en Costa hebben op de top in Brussel afgesproken een aantal praktische zaken anders te regelen. Die afspraken moeten het leven van Britten en EU-burgers makkelijker maken. Achter de vriendelijke ontvangst met een strijkorkest en het Britse volkslied gingen tot vlak voor de top zware onderhandelingen door.

Een van de belangrijkste onderdelen is het verminderen van Brexit-bureaucratie. Bureaucratische controles aan de grens voor landbouwproducten worden zoveel mogelijk geschrapt. Ook worden klimaatmaatregelen gelijkgetrokken, zodat bedrijven niet met verschillende eisen te maken krijgen. Voor jongeren moet het bovendien eenvoudiger worden om over en weer te studeren, wonen en werken.

Eén voorwaarde is cruciaal. De afspraken gaan pas in als het collegegeld voor studenten uit de EU die in het Verenigd Koninkrijk studeren omlaaggaat. Dat bedrag kan nu oplopen tot vele tienduizenden euro's per jaar. De Europese Unie eist dat het collegegeld, zoals vóór de Brexit, gelijk wordt getrokken met dat van Britse studenten. Dat bedrag ligt eerder rond de tienduizend euro. De Britten lijken bereid het tarief fors te verlagen, maar willen die EU-eis vooralsnog niet volledig inwilligen omdat de toezegging hen veel geld kan kosten. De EU houdt vast aan de eis. Binnen een half jaar moet er een akkoord over het collegegeld zijn. Daarna zou de rest van de afspraken kunnen ingaan.

Burnham benadrukt dat de afspraken de Britse economie volgens hem een impuls van 0,5 procent van het bbp opleveren, onder meer door het wegnemen van handelsobstakels aan de grens. In ruil daarvoor moeten de Britten zich weer aan bepaalde Brusselse regels houden. Tijdens het Brexit-referendum in 2016 was dat een heikel punt, maar nu lijken maar weinig Britten daar nog wakker van te liggen. Burnham verwees naar peilingen waaruit blijkt dat driekwart van de Britten een nauwere band met de EU wil. In Stoke-on-Trent stemde tien jaar geleden ruim zeventig procent van de inwoners voor een Brexit, terwijl zij er nu anders over denken.

Over de toekomstige relatie is nog geen besluit genomen. Volledige terugkeer in de EU, of een andere vorm van samenwerking zoals die van Noorwegen of Zwitserland, zijn opties die Burnham wil onderzoeken. Bij elke stap, zo benadrukte hij, is het Britse volk de baas. Hij wil de toekomstige relatie met de EU onderdeel maken van zijn herverkiezingscampagne in 2029.

Ook over de aansluiting van het Britse elektriciteitsnetwerk op dat van de EU worden in de komende maanden afspraken gemaakt. Voor Nederland, België en Luxemburg is dat van groot belang, omdat pieken en dalen in de elektriciteitsvoorziening dan beter opgevangen kunnen worden en de elektriciteitsprijs mogelijk daalt. Ook hier verlopen de onderhandelingen moeizaam. De Britten zouden dan moeten bijdragen aan Europese subsidies voor arme regio's in de EU, een voorwaarde die ook voor Noorwegen geldt.

In Brussel blijft de EU voorlopig terughoudend over een eventuele terugkeer van de Britten. De Unie wilde nooit dat het Verenigd Koninkrijk vertrok, maar de pijnlijke scheiding is niet vergeten. Britten die ooit terug zouden willen, kunnen er volgens Brussel niet van uitgaan dat zij hun vroegere voordelen weer krijgen. Het Verenigd Koninkrijk deed niet mee aan de euro, had een stevige korting op de EU-bijdrage en maakte geen deel uit van de Schengenzone. De EU wil eerst dat de Britten onderling uitmaken of ze werkelijk willen terugkeren. Pas dan kunnen eventueel nieuwe gesprekken volgen. Daarom richt de EU zich nu op praktische zaken zoals het wegnemen van handelsbarrières, en laat zij de politieke vergezichten aan de Britten.

16Weergaven

Auteur

Economie

Thomas Bakker — economie, Kernblik.