Medewerkers van de Nederlandse wapenfabrikant Destinus hebben zelf in Oekraïne op Russische drones gejaagd en het Oekraïense leger geholpen bij het afschieten van aanvalsdrones op Rusland. Dat meldt NRC na maandenlang onderzoek en gesprekken met ruim veertig betrokkenen. Het ministerie van Defensie en deskundigen op het gebied van oorlogsrecht reageren bezorgd, net als enkele Kamerleden.
Volgens de krant ging het niet om een incident. Medewerkers van het bedrijf testten hun Hornet-drone in Oekraïne door te proberen Russische Shahed-drones neer te halen. Dat proces verliep moeizaam: de drones functioneerden niet goed en stortten regelmatig neer. NRC schrijft ook dat dit al drie jaar geleden gebeurde, en dat Nederland de exportpapieren regelde voor de verdedigingsdrones.
Het ministerie van Defensie stelt dat "het inzetten van een wapensysteem tegen een partij bij een gewapend conflict rechtstreekse deelname aan vijandelijkheden is". De deskundigen die NRC sprak, zien de activiteiten van Destinus als rechtstreekse deelname aan vijandelijkheden. Dat kan volgens hen een gevaar vormen voor onder meer Nederland. Ook Kamerleden zeggen zich verontrust te voelen.
De krant beschrijft een specifiek voorval uit juni 2023. Toen gingen medewerkers naar het front in Charkiv om hun drones te testen. Het doelwit lag 180 kilometer over de grens, bij het Russische Voronezj. De drone vloog het Russische luchtruim binnen, maar wat er daarna gebeurde is niet met zekerheid vast te stellen. Wel is bekend dat diezelfde ochtend een onbemand vliegtuigje insloeg in een flatgebouw in Voronezj, met drie gewonden als gevolg. Volgens NRC werd binnen het bedrijf niet nagedacht over de consequenties van zo'n aanval; het ging om het succes van de test.
Het oorlogsrecht is hierin duidelijk, zo wijzen deskundigen op basis van de Geneefse Conventies. Burgers mogen niet zomaar meedoen aan oorlogshandelingen. Wie dat wel doet, verliest zijn status als burger en wordt meteen een legitiem doelwit voor de vijand.
Destinus ontkent tegenover de krant militaire operaties te hebben uitgevoerd. Het bedrijf zegt alleen "technische ondersteuning" te hebben verleend.
De aandacht voor het bedrijf komt op een moment dat Destinus deze week zelf naar buiten trad met de bewering dat zijn raketten en drones zijn gebruikt bij de Oekraïense aanval op de Krimbrug, dinsdagochtend. Een deel van de brug werd verwoest. Het was de eerste keer dat het bedrijf zo'n bericht naar buiten bracht. "We vonden het belangrijk om te laten zien dat in Europa ontwikkelde technologie, samen met Oekraïense wapens, een concrete bijdrage kan leveren aan de verdediging van Europa", zei een woordvoerder tegen de NOS.
Destinus is de belangrijkste dronefabrikant van Nederland, met een hoofdkantoor in het Zuid-Hollandse Valkenburg en fabrieken in Hengelo en Born. Nederland plaatste bij het bedrijf voor honderden miljoenen euro's aan orders om wapens naar Oekraïne te sturen, en kabinetsleden brachten het bedrijf meerdere keren een bezoek.
Vannacht viel Oekraïne opnieuw de Krimbrug aan. Door die aanval ligt ook het treinverkeer over de brug voorlopig stil, melden de Russische autoriteiten. Sergej Aksjonov, door Moskou aangesteld als hoofd van het bestuur van de Krim, zegt dat de omvang van de schade nu in kaart wordt gebracht.
18