Hogescholen zien dit studiejaar tegen de verwachting in een toename van het aantal eerstejaarsstudenten. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van de Vereniging Hogescholen. De groei is het sterkst in sociale studies en lerarenopleidingen, twee opleidingsrichtingen waar de instroom volgens eerdere verwachtingen juist zou afnemen. Het beeld van een krimpende hbo-populatie, dat de afgelopen jaren vaak werd geschetst, lijkt daarmee voorlopig te worden bijgesteld.
Samen met de universiteiten gaat het om 40.800 nieuwe studenten, een stijging van 3,5 procent. Het totale aantal ingeschreven studenten in het hbo en wo komt uit op ongeveer 330.000, dat is 2.000 minder dan vorig jaar. De stijging van de eerstejaarsinschrijvingen is dus nog niet genoeg om de totale daling van het studentenaantal te compenseren. Het verschil tussen de instroom van nieuwe studenten en het totale ledenaantal laat zien dat de terugloop vooral wordt veroorzaakt door studenten die hun opleiding verlaten of al verder in hun studie zitten.
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) verwacht dat het aantal studenten de komende jaren verder zal teruglopen naar iets meer dan 300.000 in 2032. Die prognose staat op gespannen voet met de huidige instroomcijfers. Of de groei van dit studiejaar structureel is, of dat het gaat om een tijdelijke verschuiving, kan op basis van de voorlopige gegevens niet worden vastgesteld. Het ministerie heeft de cijfers bij het opstellen van de prognose tot nu toe niet als uitgangspunt voor een herziening gebruikt.
Een belangrijke factor achter de groei van het aantal internationale studenten is volgens de Universiteiten van Nederland (UNL) en de Vereniging Hogescholen het Amerikaanse beleid onder president Trump. Internationale studenten die in de Verenigde Staten minder kansen zien, kiezen steeds vaker voor een studie in Europa. Het aantal internationale starters kwam dit jaar uit op 17.600, boven het afgesproken maximum van 16.766. Die overschrijding is daarmee een direct gevolg van de grotere belangstelling uit het buitenland en niet van een bewuste beleidskeuze om het plafond te verhogen.
Universiteiten reageren op die belangstelling door de numerus fixus te verlagen voor opleidingen die in het Engels worden gegeven, zoals psychologie en economie. Caspar van den Berg, voorzitter van Universiteiten van Nederland, verdedigt gerichte maatregelen om internationaal talent aan te trekken. Volgens hem is het belangrijk dat Nederlandse instellingen aantrekkelijk blijven voor buitenlandse studenten en onderzoekers, en dat dit gebeurt binnen de afspraken die met het kabinet zijn gemaakt.
Studentenbond ISO is tegen de numerus fixus en vindt dat studenten mee moeten beslissen over eventuele beperkingen. De bond stelt dat maatregelen die de toegang tot opleidingen beperken niet zonder inbreng van studenten mogen worden genomen, omdat zij direct gevolgen hebben voor de studenten die al ingeschreven staan en voor wie een opleiding wil gaan volgen.
9