Bijna de helft van de 57 locaties op de prioriteitenlijst voor pfas-vervuiling die het Rijk samen met meer dan veertig gemeenten opstelde, zou er niet op moeten staan. Dat blijkt uit een analyse van NOS en regionale omroepen. Volgens die analyse is de lijst daarmee onbetrouwbaar als basis voor de aanpak van de vervuiling. Het ministerie zegt dat lokale overheden in staat zijn de risico's zelf te beoordelen.

Van de 57 locaties kregen zes na onderzoek geen onaanvaardbaar risico toegewezen. Bij twintig locaties is onbekend of er sprake is van een risico. Vijf vakken op de lijst zijn leeg. Het ministerie noemde in de tussentijdse rapportage van mei wel het aantal van 57 locaties, maar zonder ze bij naam te noemen. Pas vorige maand werd de lijst openbaar, nadat die was opgevraagd via de wet open overheid.

Ook de uitleg van de provincies over de lijst loopt uiteen. Sommige spreken van een onduidelijke definitie van wat als prioritaire locatie geldt, andere van een administratieve fout of van problemen met het aanleveringsformat. Groningen leverde helemaal geen locaties aan, onder meer vanwege een niet passend format. Provincies en 29 grote gemeenten zijn sinds 2020 bezig locaties in kaart te brengen. Het doel is om in 2030 een definitieve prioriteitenlijst af te ronden.

Pfas bestaat uit duizenden chemische stoffen die slecht afbreken en zich in het milieu ophopen. Ze worden in verband gebracht met gezondheidsrisico's, waaronder verschillende vormen van kanker. Een volledige sanering van de vervuiling wordt geschat op honderden miljoenen tot miljarden euro's. Juist daarom is een betrouwbare lijst van belang: een lijst die te veel locaties bevat, kan leiden tot kostbare saneringen die niet nodig waren, terwijl een lijst die gevaarlijke locaties mist, betekent dat risico's onopgemerkt blijven.

Deskundigen wijzen erop dat bij de metingen vooral pfos wordt onderzocht, terwijl in de praktijk mengsels van stoffen voorkomen die een vollediger analyse vragen. Zij pleiten voor centrale sturing vanuit Den Haag in plaats van een aanpak die vooral bij de lokale overheden ligt. Schiphol staat niet op de lijst, hoewel het verontreinigd water wegpompt.

Het overgrote deel van de genoemde locaties zijn voormalige vliegvelden, defensie-oefenterreinen en brandweeroefenterreinen. De haven van Rotterdam staat op de lijst, maar of daar een risico speelt, is onduidelijk. In Valkenburg is de verontreiniging sinds 2014 bekend, maar is nog steeds niet vastgesteld of er een risico is. Bij NXP in Nijmegen heeft het bedrijf zelf vervuiling aangetroffen; een nader onderzoek volgt nog. Bij Akzo Nobel in Sassenheim is een sanering uitgevoerd, maar lopen er nog onderzoeken. De grootste verontreinigde gebieden zijn het grondwater bij Helmond en de bodem van de Oranjekazerne in Arnhem.

40Weergaven

Auteur

Economie

Thomas Bakker — economie, Kernblik.