De inkomenskloof tussen vrouwen en mannen is in Nederland groter dan in welk ander land van de Europese Unie. Dat blijkt uit het jaarlijkse gendergelijkheidsonderzoek van het Europees Instituut voor Gendergelijkheid (EIGE). Op het gebied van werk en geld scoort Nederland volgens de onderzoekers dan ook slecht, ondanks een algemene score van 70,7 op een schaal van 100.
Het onderzoek wijst uit dat vrouwen in Nederland relatief vaak parttime werken en daarnaast opvallend vaak werkzaam zijn in sectoren met lagere salarissen, zoals de zorg, horeca, service en schoonmaak. In andere landen zijn in die branches relatief meer mannen werkzaam. Het verschil tussen wat vrouwen en mannen in een jaar verdienen is hierdoor in Nederland groter dan elders in de Unie.
Ook de gezondheid van alleenstaande ouders laat in Nederland een groot verschil zien. In geen enkel ander EU-land is de gezondheid van alleenstaande moeders ten opzichte van alleenstaande vaders zo slecht. Veel jonge vrouwen in Nederland kampen volgens het onderzoek met stress en mentale klachten, mede doordat veel moeders weinig geld verdienen.
Frankrijk is het land in de Europese Unie waar vrouwen en mannen de meest gelijke kansen hebben, met een score van 74,8. Nederland staat op plek vijf. Zweden stond vorig jaar bovenaan, maar staat dit jaar voor het eerst niet op die positie. Dat komt vooral doordat er in Frankrijk het afgelopen jaar veel vrouwen in topposities zijn bijgekomen, met name binnen nationale sportbonden die verbonden zijn aan de Olympische Spelen. Volgens hoofdonderzoeker Maruša Gortnar hangt dat waarschijnlijk samen met de organisatie van de Olympische Spelen in Parijs, waardoor meer aandacht kwam voor gelijke vertegenwoordiging op machtsposities in de sport.
EIGE meet de gelijkheid op zes terreinen: gezondheid, tijdsbesteding, macht, geld, werk en kennis. Nederland scoort hoog op kennis, omdat vrouwen hier relatief goed zijn opgeleid. Ook op tijdsbesteding krijgt Nederland een hoge score, al komt dat vooral doordat er meer mannelijke mantelzorgers zijn dan in veel andere landen. Het leeuwendeel van de mantelzorg komt nog steeds bij vrouwen terecht.
Volgens Mara Yerkes, hoogleraar sociaal beleid aan de Universiteit Utrecht, is een van de oorzaken van de aanhoudende ongelijkheid de opvatting dat vrouwen beter zijn in zorgtaken. Sectoren als onderwijs en zorg bieden vaak makkelijker deeltijdwerk en flexibele werkarrangementen. Zolang vrouwen als primair verantwoordelijk worden gezien voor de kinderen, zullen zij volgens Yerkes ook vaker in die sectoren blijven werken.
De Nederlandse overheid wil gendergelijkheid bevorderen, maar volgens Yerkes gaat dat nog niet ver genoeg. Ze noemt het betaald ouderschapsverlof als voorbeeld van een grote stap, maar wijst erop dat het slechts deels betaald is. Daardoor nemen veel mannen weinig of geen verlof op, waardoor het beleid volgens haar niet voldoende werkt.
Gortnar van EIGE vindt dat mensen moeten nadenken over de keuzes die ze maken. Als vooral vrouwen aangeven minder uren te willen werken om voor de kinderen te zorgen, vraagt zij zich af of de stereotypen dan echt zijn doorbroken. Volgens haar is vooral de financiële kwetsbaarheid van vrouwen in Nederland een probleem. Die kwetsbaarheid vertaalt zich in stress, armoede en een slechtere gezondheid voor vrouwen na een scheiding. Gortnar pleit daarom voor meer aandacht voor financiële onafhankelijkheid, deels via overheidsbeleid, maar ook door meer besef onder burgers van de risico's.
20