Kiezers in Californië hebben een voorstel verworpen voor een eenmalige vermogensbelasting op miljardairs. Bij het referendum, bekend onder de naam Proposition 40, stemde ongeveer 53 procent tegen en 47 procent voor, op basis van de stemmen die op het moment van de berichtgeving waren geteld, ongeveer 83 procent. Het voorstel zou een belasting van 5 procent heffen over het nettovermogen van de superrijken in de staat.
Het initiatief kwam van de vakbond SEIU United Healthcare Workers West. Voorstanders wilden met de opbrengst bezuinigingen opvangen die de federale overheid in Washington op de gezondheidszorg had doorgevoerd. De geschatte opbrengst bedroeg 100 miljard dollar, grotendeels bestemd voor de zorg. Daarmee zouden zorgvoorzieningen overeind kunnen blijven die anders onder druk zouden komen te staan. Het voorstel was dus primair een antwoord op keuzes die op federaal niveau waren gemaakt, en niet zozeer een afzonderlijk fiscaal project van de staat.
De tegenstand was veel groter dan de steun. Tegenstanders brachten ruim 333 miljoen dollar bijeen, ongeveer tien keer zoveel als de voorstanders. Een deel van dat geld kwam van techmiljardairs, onder wie Sergey Brin, medeoprichter van Google. Die financiering maakte de campagne tot een van de duurste onderdelen van de verkiezing, al zegt de cijfermatige verhouding op zichzelf niet hoe kiezers hun stem hebben bepaald.
Ook binnen het eigen kamp van de Democraten was er verzet. Organisaties als Planned Parenthood en de California Medical Association kantten zich tegen het voorstel, terwijl de vakbond en haar bondgenoten het juist steunden. Ook de vertrekkende gouverneur Gavin Newsom was tegen de maatregel. Daarmee stond het voorstel niet alleen tegenover de zakelijke en vermogende tegenstanders, maar ook tegenover een deel van de politieke partij waartoe het initiatief kon worden gerekend.
Californië telt naar schatting ongeveer tweehonderd miljardairs. Volgens berichten zijn sommige van hen al naar Florida verhuisd, een staat zonder vermogensbelasting. Hoeveel rijken de staat alsnog zullen verlaten nu het voorstel is verworpen, is onzeker. De uitslag beslist niet over de vestigingskeuze van vermogende inwoners, maar laat wel zien hoe de kiezers in de staat over belastingheffing op grote vermogens denken. Voor de gezondheidszorg blijft de vraag open hoe de financiële gaten die de federale bezuinigingen achterlaten, alsnog worden gedicht.
2