Premier Jetten en de ministers Vijlbrief spreken vandaag met vakbonden en werkgevers over een nieuw sociaal akkoord. Het doel is om met de partners van het poldermodel afspraken te maken over lonen, uitkeringen en arbeidsvoorwaarden. Het kabinet hoopt dat er volgend voorjaar een akkoord ligt, en mogelijk wordt vandaag na het overleg ook een gezamenlijke streefdatum bekendgemaakt.
Een sociaal akkoord is een afspraak tussen de regering, de werkgevers en de vakbonden. Sinds het begin van de jaren zeventig zijn er zes nationale sociale akkoorden gesloten. Het laatste dateert uit 2013. Het pensioenakkoord uit 2019 wordt door sommigen ook als zo'n akkoord gezien. Een sociaal akkoord legt kaders vast voor onder meer lonen, uitkeringen en arbeidsvoorwaarden. Die kaders moeten vervolgens worden uitgewerkt in wetgeving en in cao's per sector. Omdat het akkoord op brede steun moet kunnen rekenen, zouden de plannen volgens de opzet overeind moeten blijven wanneer het kabinet valt.
Aan werkgeverskant zitten VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO aan tafel. Samen vertegenwoordigen zij ongeveer 500.000 bedrijven. Aan vakbondskant gaat het om de FNV, het CNV en de VCP, die samen meer dan een miljoen leden tellen. Die organisaties hebben ook banden met politieke partijen: de PvdA met de FNV, het CDA met het CNV en LTO, en de VVD met VNO-NCW en MKB-Nederland. Akkoorden komen doorgaans tot stand wanneer de druk oploopt en niet op vaste data. Het bekendste voorbeeld is het Akkoord van Wassenaar uit 1982, waarin de loonstijging werd beperkt om de werkloosheid tegen te gaan.
Op de agenda staat nu onder meer de WIA, de arbeidsongeschiktheidsuitkering. Die kost miljarden euro's, en het UWV heeft moeite om de aanvragen bij te houden. Het kabinet wil ook de WW-uitkering voor werklozen verminderen. Momenteel ontvangen ongeveer 195.000 mensen een WW-uitkering. Daarnaast noemt het kabinet 'werk naar werk' als prioriteit, gericht op het makkelijker van baan naar baan helpen van werkenden.
Ook de AOF-premie speelt mee. Werkgevers betalen die premie, en die stijgt terwijl de pot groeit. Het kabinet gebruikt het geld uit de AOF bovendien voor andere uitgaven. Werkgevers willen juist minder regels en lagere lasten voor bedrijven. Het uitgangspunt van de gesprekken is een rapport van oud-ASML-topman Wennink. Het kabinet hoopte eerder al op een akkoord.
FNV-voorzitter Spekman laat weten geen haast te hebben. VNO-NCW-voorzitter Van Oostrom ziet economische groei als prioriteit. Met die verschillende prioriteiten aan tafel moeten de partijen zich in de komende maanden vinden in een gezamenlijk pakket dat zowel de uitkeringen als de lasten voor bedrijven raakt.
7