Verschillende leden van de Tweede Kamer willen dat het volgende kabinet een apart ministerie van Digitale Zaken opricht. Zij vinden dat digitale onderwerpen nu te versnipperd over meerdere departementen liggen en dat er één bewindspersoon moet zijn die de regie voert.
Het pleidooi sluit aan bij een bredere discussie in Den Haag over de rol van de overheid in het digitale domein. Digitale veiligheid, de inrichting van overheidsdienstverlening, regelgeving voor online platforms en de bescherming van persoonsgegevens raken allemaal aan verschillende ministeries. Volgens de voorstanders maakt die spreiding het lastig om samenhangend beleid te voeren en om snel te reageren op nieuwe ontwikkelingen.
De Kamerleden leggen de nadruk op de wens om digitale zaken een duidelijker plek in de rijksoverheid te geven. Zij willen dat digitale vraagstukken politiek zichtbaar worden gemaakt en dat er een herkenbaar aanspreekpunt komt voor burgers, bedrijven en andere overheden. Volgens hen zou zo'n aanspreekpunt ook de controle door het parlement vergemakkelijken, omdat duidelijk is wie verantwoordelijk is voor het beleid.
Wat er concreet in het volgende regeerakkoord moet komen te staan, is nog niet bekend. Of en hoe een ministerie van Digitale Zaken er uiteindelijk uit zou zien, zal afhangen van de onderhandelingen tussen de partijen die na de verkiezingen een coalitie vormen. De keuze voor een zelfstandig ministerie of een andere organisatievorm wordt dus pas in de formatie gemaakt.
Het idee van een zelfstandig ministerie voor digitalisering is niet nieuw in de Nederlandse politiek. Eerder werd al gepleit voor een sterkere politieke aansturing van digitale thema's, zowel vanuit de Kamer als vanuit beleidsadviseurs. Tot nu toe heeft geen kabinet die stap gezet, al kwam er wel een staatssecretaris of minister die specifiek verantwoordelijk was voor delen van het digitale beleid. Juist die versnippering van verantwoordelijkheden vormt volgens de voorstanders het kernprobleem.
Tegenstanders wijzen erop dat extra ministeries leiden tot hogere kosten en tot extra coördinatie tussen departementen. Zij stellen dat digitalisering een dwarsdoorsnijdend thema is dat in alle beleidsterreinen geborgd moet blijven, en niet in één departement thuishoort. Die afweging speelt dus mee in het debat over de juiste organisatie van de rijksoverheid.
De uiteindelijke keuze zal worden gemaakt in de formatie, waar de prioriteiten van de nieuwe coalitie bepalen welke organisatievorm wordt gekozen. Tot die tijd blijft het pleidooi van de Kamerleden vooral een signaal over het belang dat zij hechten aan een sterkere en beter herkenbare aansturing van het digitale beleid.
24