De inzet van Sybrand Buma, vicepresident van de Raad van State, is bij veel oppositiepartijen met weinig enthousiasme ontvangen. Dat bleek dinsdagavond tijdens een debat van ruim acht uur over de ontstane politieke situatie, dat tot diep in de nacht doorging. Onder meer Pro, SP, PVV, Partij voor de Dieren, BBB en ChristenUnie zetten vraagtekens bij de rol die Buma krijgt toebedeeld.

Pro en de Partij voor de Dieren vinden dat het kabinet de keuze voor samenwerking met oppositiepartijen opnieuw vooruitschuift. "We zijn weer terug bij af", concludeerde Teunissen van de Partij voor de Dieren. Pro-leider Klaver was even stellig: "Het enige wat er is gebeurd, is dat een kabinetsval is voorkomen." Toch is er ook opluchting, want voorlopig komen er geen nieuwe verkiezingen.

Premier Jetten is ervan overtuigd dat het minderheidskabinet beter gaat functioneren met de hulp van Buma. Buma moet "mogelijke vormen schetsen" waarin het kabinet beter kan samenwerken rond "financiële besluitvormingsmomenten". Ook kan Buma een opzet leveren voor toekomstige minderheidskabinetten. Dat is de gedachte achter zijn opdracht.

Tijdens het debat kreeg Jetten veel vragen over het hulpverzoek. Wat gaat Buma precies doen, en wordt het lastige werk niet uitbesteed? Volt-leider Dassen vroeg bijvoorbeeld of Buma niet voor een karretje wordt gespannen. Ook werd gevreesd dat Buma in een politieke rol terechtkomt wanneer financiële keuzes moeten worden gemaakt.

De fractievoorzitters van D66, VVD en CDA, Paternotte, Brekelmans en Bontenbal, hadden daar niet overal een overtuigend antwoord op. Paternotte zei dat Buma het coalitieakkoord niet hoeft te herschrijven. Brekelmans sprak de hoop uit op een "stevig financieel fundament" en op langdurige afspraken over onder meer defensie, maar hij weet niet zeker of dat lukt. "We kunnen niet van de heer Buma verwachten dat hij dit even fikst. Want het is razend ingewikkeld."

Centraal in het debat stond de vraag of dit minderheidskabinet kiest voor links of voor rechts. Met de inzet van Buma belandt die keuze opnieuw op de lange baan, stellen critici. Klaver hoopt dat het kabinet er nog eens goed over nadenkt. "Om keuzes te maken, heb je Buma niet nodig", aldus de Pro-leider. "We kunnen morgen beginnen met onderhandelen."

Jetten is echter niet van plan zich op korte termijn uit te spreken over met welke oppositiepartijen de onderhandelingen starten over de Voorjaarsnota, het eerstvolgende grote financiële onderwerp. "Nee, we gaan niet als een kip zonder kop doorrennen", zei de premier. "Dat hebben we de afgelopen weken en maanden gedaan." Wel belooft hij dat het kabinet die keuzes na het rapport-Buma zal maken.

Een tweede heikele kwestie kwam eveneens aan bod: appjes, telefoontjes en gesprekken tussen de coalitiepartij VVD en oppositiepartij Denk. Duidelijk is dat verschillende VVD'ers op de dag van de stemmingen over het belastingplan contact hadden met Kamerleden van Denk. PVV, Pro, Volt en andere oppositiepartijen wilden vooral weten of de VVD heeft geprobeerd het eigen belastingplan in de Tweede Kamer te laten sneuvelen. De VVD ontkent dat met klem en zegt dat het alleen over moties en amendementen ging.

De oppositiepartijen PVV en Pro riepen minister Heinen van Financiën op om in de Kamer uitleg te geven over zijn contact met Denk. Die gaf daar geen gehoor aan. Volgens Jetten was dat ook niet nodig, omdat hij namens het hele kabinet sprak. Een verzoek om de communicatie tussen Heinen en Denk-Kamerleden openbaar te maken, werd eveneens niet ingewilligd. Heinen noemt het "vertrouwelijke politieke contacten" die "noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van het parlementaire proces".

In de komende weken moet duidelijk worden hoe het minderheidskabinet verdergaat. Jetten schrijft eerst een "klip-en-klare" brief aan Buma over diens nieuwe opdracht, waarin hij ook de zorgen en kritiek van de oppositie meeneemt. Daarna krijgt Buma een maand de tijd om het kabinet een zetje vooruit te geven. Op welke manier hij aan de slag gaat, en met wie en waar hij gesprekken voert, is nog niet bekend.

24Weergaven

Auteur

Misdaad en buitenland

Ruben Visser — misdaad en buitenland, Kernblik.