Een Russisch netwerk heeft de recente rellen in Frankrijk op sociale media uitgebuit om valse en vijandige verhalen te verspreiden, zo blijkt uit een intern rapport van de Europese Unie dat Reuters heeft kunnen inzien. Het rapport is opgesteld door Europese specialisten in desinformatie. Volgens de opstellers gebruikte het netwerk de onrust om het vertrouwen in de Franse overheid te ondermijnen. Er is echter geen bewijs dat Rusland de protesten zelf heeft uitgelokt. Het gaat dus om het uitbuiten van bestaande onrust, niet om het veroorzaken ervan.
Het netwerk deed zich voor als westerse media om Franse kijkers te bereiken. Dat maakte de boodschappen geloofwaardiger voor een publiek dat de berichtgeving van traditionele westerse nieuwsmerken mogelijk vertrouwt. Een aantal video's die werden verspreid, beweerde onwaar dat migranten demonstranten hadden verkracht of dat er terroristische aanslagen werden voorbereid. Die beweringen zijn niet onderbouwd door de bronnen. Daarnaast schetste het netwerk de Franse regering als zwak en steeds autoritairder. Volgens de EU-analisten zijn dit soort gebeurtenissen bijzonder gevoelig, omdat ze regeringen kunnen verzwakken in de aanloop naar verkiezingen.
Ook de Franse ministerie van Buitenlandse Zaken liet een eigen analyse opstellen, die Reuters eveneens heeft gezien. Daaruit blijkt dat profielen die gelieerd zijn aan Israël en profielen die aansluiten bij de Amerikaanse MAGA-beweging vijandige verhalen verspreidden. Die profielen koppelden de rellen aan radicaal islamisme en migratie. Ook in dit onderzoek wordt vastgesteld dat de activiteit bestaande onrust uitbuitte, en niet dat buitenlandse actoren de onrust hadden veroorzaakt. De twee analyses, van de EU en van Frankrijk, komen dus op hetzelfde punt uit: de rol van buitenlandse accounts ligt in het versterken van bestaande spanningen.
De bevindingen sluiten aan bij een onderzoek van de ngo Alliance4Europe, dat vorige maand tot een vergelijkbare conclusie kwam. Die organisatie bekeek meer dan een half miljoen online berichten en ongeveer 13.000 reacties. Volgens een rapportage van de Nederlandse krant Trouw over dat onderzoek werden daarbij ook Russische botaccounts ingezet. Het gaat hier dus om een patroon dat door verschillende partijen onafhankelijk van elkaar is waargenomen.
Reuters heeft Rusland en Israël om een reactie gevraagd, maar beide landen hadden op het moment van publicatie nog niet gereageerd. Franse president Macron zei op 21 oktober dat er geen zichtbare buitenlandse inmenging achter de protesten zat. Wel wees hij op buitenlandse manipulatie van informatie als een reëel probleem. Dat onderscheid, tussen de protesten zelf en de informatie eromheen, staat centraal in de discussie over de rol van buitenlandse actoren bij de Franse onrust.
7