Koning Willem-Alexander en koningin Máxima gaan van 9 tot en met 11 december op staatsbezoek naar Qatar. Het is het eerste Nederlandse staatsbezoek aan het Midden-Oosten in veertien jaar en tegelijk de eerste reis van het koningspaar naar die regio sinds zij koning en koningin werden. Het bezoek vindt plaats op uitnodiging van emir sjeik Tamim bin Hamad Al Thani, die het Nederlandse koningspaar uitnodigde nadat hij in juni 2024 zelf Nederland had bezocht.
Het doel van het bezoek is de banden tussen Nederland en Qatar verder te versterken. Een staatsbezoek is een nadrukkelijk diplomatiek instrument: het koningspaar treedt op als gezicht van het land, terwijl het kabinet de inhoudelijke samenwerking vormgeeft. Dat laatste blijkt ook uit de samenstelling van de delegatie. Minister van Buitenlandse Zaken Berendsen, minister van Defensie Yesilgöz, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerdsma en staatssecretaris van Landbouw Erkens reizen mee.
Eerder bezocht koningin Beatrix in het begin van 2012 de Verenigde Arabische Emiraten en Oman, het vorige regionale staatsbezoek van een Nederlands staatshoofd in deze omgeving. Het huidige bezoek valt daarmee in een reeks van contacten in de Golfregio, al past het in een bijzondere context: de regio is de afgelopen tijd onrustig geweest.
Die context is ook de reden dat het bezoek niet los staat van discussie. Dit jaar verscherpte het ministerie van Buitenlandse Zaken het reisadvies voor Qatar naar oranje, na de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran en de bredere spanningen in de regio. Nadat Iran aanvallen had uitgevoerd op bondgenoten van de Verenigde Staten, is het reisadvies inmiddels teruggebracht naar geel. Dat betekent dat reizen mogelijk is, maar dat veiligheidsrisico's blijven bestaan.
Het bezoek heeft ook een voorgeschiedenis. In 2022 was er al discussie over een mogelijk koningsbezoek tijdens het wereldkampioenschap voetbal in Qatar. Tegenstanders wezen op de mensenrechtensituatie in het land. De koning zei toen dat zijn besluit ook met persoonlijke gevoelens te maken had. Oranje strandde dat jaar in de kwartfinale van het toernooi. Of de meereizende delegatie en de veiligheidssituatie het bezoek uiteindelijk beïnvloeden, is op dit moment nog onzeker.
1