De kansen van Klaas Knot om de nieuwe president van de Europese Centrale Bank te worden, lijken af te nemen. Volgens bronnen in Brussel en Dublin is zijn positie verzwakt en wordt de keuze binnen enkele dagen verwacht. De Nederlandse oud-president van De Nederlandsche Bank staat tegenover de Spanjaard Pablo Hernández de Cos, die tot voor kort gouverneur was van de Banco de España. Het gaat om een van de belangrijkste benoemingen in de Europese financiële wereld, omdat de president van de ECB de monetaire politiek van de eurozone bepaalt en daarmee de rente voor miljoenen huishoudens en bedrijven.
Voor Knot is de steun van Duitsland cruciaal, en Berlijn heeft zich nog niet uitgesproken. Bondskanselier Friedrich Merz zei dat er nog « enkele dagen » nodig zijn. De onderhandelingen over de benoeming lopen nog en zijn niet afgerond. Volgens de Financial Times en Le Monde neigt Frankrijk ondertussen naar de Spaanse kandidaat. Dat maakt de positie van Knot kwetsbaar, omdat hij zonder Duitse steun en zonder Franse ondersteuning weinig ruimte heeft om het verschil te maken.
Het voorzitterschap wordt vrijgemaakt doordat Christine Lagarde eind oktober aftrad, acht maanden voor het einde van haar termijn. Voor een verkiezing is steun nodig van ten minste 16 van de 21 landen die de euro gebruiken, die samen ten minste 65 procent van de bevolking vertegenwoordigen. Dat maakt de besluitvorming ttot een zaak van coalitievorming tussen lidstaten, waarin grote economieën en de samenstelling van de meerderheid even zwaar wegen als de persoon van de kandidaat zelf.
Tijdens de Europese top in Dublin spraken de Franse president Emmanuel Macron en Merz informeel over de keuze. Premier Dick Schoof was niet naar Dublin gekomen, net als de Spaanse premier Pedro Sánchez. Nederland stuurde geen delegatie naar de top, terwijl Spanje via zijn ambassadeur bij de EU lobbyde voor Hernández de Cos. Die aanwezigheid van de Spaanse diplomatie op de achtergrond laat zien dat Madrid de benoeming actief probeert veilig te stellen.
Knot heeft volgens de bronnen te maken met een bekend bezwaar in het zuiden van de eurozone. Landen daar zien Nederland als een « zuinig » land, en dat werkt in het nadeel van de Nederlandse kandidaat. Het beeld van Nederland als voorstander van strikte begrotingsdiscipline speelt daarbij mee, ook al gaat het om een persoonlijke benoeming en niet om een nationaal dossier.
Daarnaast speelt Duitsland volgens de notities mogelijk een koppelspel. Berlijn zou de post van toezichthouder op de markten en die van hoofdeconoom willen betrekken bij dezelfde onderhandeling. Frankrijk zou bereid zijn Duitsland de post van hoofdeconoom te gunnen. Zulke pakketdeals zijn in Brussel gebruikelijk, omdat landen hun steun voor de ene post vaak koppelen aan hun wensen voor een andere.
Een definitief besluit is nog niet genomen en de Spaanse benoeming is evenmin vastgelegd. Wat de uitkomst ook wordt, de keuze bepaalt wie de Europese monetaire politiek de komende jaren leidt, en daarmee wie de koers van de ECB uitzet in een periode waarin de eurozone zich nog herstelt en de economische vooruitzichten onzeker blijven.
7