De Tweede Kamer debatteert over een nieuw kabinetsvoorstel om box 3 te hervormen. Het voorstel beoogt een belasting op het gerealiseerde rendement snel in te voeren. Tegelijk klinkt er veel kritiek, vooral over de manier waarop het plan wordt gefinancierd. Een meerderheid van de Kamer wil daarom dat minister Heinen (Financiën) bij het debat aanwezig is. Het debat is daarom uitgesteld.
Heinen ontbrak omdat hij deelnam aan een bijeenkomst van Europese financieel ministers in Brussel. Staatssecretaris Eerenberg vertegenwoordigde het kabinet in de Kamer. Dat de minister ontbrak, werd door verschillende fracties als ongewenst gezien, gezien de omvang van het voorstel en de vragen die er nog zijn. Voor het parlement is het van belang dat de bewindspersoon die het wetsvoorstel heeft verdedigd, inhoudelijk antwoord kan geven op de financiële onderbouwing.
Heinen zette eind februari een andere koers uit dan eerdere plannen, na jaren van voorbereiding. Volgens de cijfers die in het debat naar voren kwamen, leidt het nieuwe voorstel tot een gederfde opbrengst van naar schatting 22 miljard euro tot en met 2040, vergeleken met eerdere plannen. Het kabinet dekt de tekorten tot en met 2031. Daarna blijft er een gat van maximaal 17,6 miljard euro. Om de financiële druk te beperken, zou de invoering van het nieuwe stelsel van 2028 naar uiterlijk 2029 kunnen worden verschoven. Die uitstelmogelijkheid maakt de vraag naar de dekking op langere termijn des te belangrijker.
Vooral de financiering is het strijdpunt. De fractie van de Partij van de Arbeid, met Stultiens als woordvoerder, noemt de dekking een «onbedekte blanco cheque» van 17 miljard euro. Volgens die fractie betekent dit dat het kabinet een grote financiële verplichting aangaat zonder dat vaststaat waar het geld vandaan moet komen. Ook de ChristenUnie vindt dat het wetsvoorstel te haastig is opgesteld en onvoldoende is doorgerekend. De fractie van D66 spreekt van een «creatieve» lezing van de begrotingsregels, wat impliceert dat de dekking op het randje van de bestaande kaders wordt vormgegeven. CDA en D66 hebben eveneens twijfels over de dekking, maar zeggen het voorstel toch te willen steunen.
Het CDA benadrukt vooral dat er snel duidelijkheid moet komen voor huishoudens, ondernemers en de Belastingdienst. Juist omdat het om een ingrijpende verandering gaat, is onzekerheid over het tijdpad voor al die partijen een probleem. Ook uit de uitvoering komen waarschuwingen: de Belastingdienst en banken zeggen dat een snelle invoering lastig wordt. Daarnaast heeft de Raad van State kritiek geuit op de haast waarmee het voorstel wordt behandeld, wat de zorgen over de zorgvuldigheid van de voorbereiding versterkt.
De VVD vindt de dekking voldoende. De PVV noemt de financiering daarentegen «schijndekking» en is nog onbeslist over haar stem. JA21 en de SGP worden naar verwachting voor het voorstel stemmen. Hoe de Eerste Kamer er tegenaan kijkt, is nog onduidelijk, en die kamer zal het voorstel na de Tweede Kamer alsnog moeten behandelen. De stemming over het voorstel in de Tweede Kamer staat gepland voor donderdag. Tot die tijd blijft onzeker of het voorstel een meerderheid krijgt, en of de aanwezigheid van de minister het debat over de dekking alsnog op de gewenste manier zal vormgeven.
5