Veel kleine en middelgrote bedrijven in Nederland hebben de basis van cybersecurity niet op orde, terwijl het risico op een echte digitale aanval groot is. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwt daarvoor. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat elementaire maatregelen in het mkb vaak ontbreken.
Volgens het CBS gebruikt 5 procent van de mkb-bedrijven geen antivirussoftware. Daarnaast heeft 17 procent geen regels tegen zwakke wachtwoorden, en past 18 procent geen multifactorauthenticatie toe. Bij die laatste maatregel moet iemand naast het wachtwoord een tweede bewijs leveren om in te loggen, waardoor inbraak aanzienlijk moeilijker wordt. Ook monitort 37 procent van de mkb-bedrijven de eigen netwerken niet actief, en houdt een even grote groep geen logbestanden bij van het gebruik van het netwerk. Zonder die logbestanden is het na een aanval lastig om te reconstrueren hoe hackers toegang kregen.
Onderzoeker Martine Groen stelt dat de meeste datalekken voortkomen uit eenvoudige fouten en niet uit ingewikkelde technische trucs. Juist daarom zijn de basismaatregelen zo belangrijk. Groen pleit ervoor dat brancheorganisaties concrete adviezen geven aan hun leden, omdat kleine ondernemers zelf vaak niet weten waar ze moeten beginnen.
Hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn, bleek in maart 2023 bij het scheepvaartbedrijf Royal Dirkzwager. Het bedrijf, dat schepen monitort en ook offshore-activiteiten volgt, werd digitaal gegijzeld. Criminelen eisten losgeld om de toegang tot de bestanden te herstellen. Tijdens de aanval viel het toezicht op veertig booreilanden op zee weg. Omdat de systemen niet functioneerden, werden helikopters ingezet om de platforms te bewaken.
Achteraf erkent het bedrijf dat het niet over multifactorauthenticatie beschikte en dat de aandacht voor IT-beveiliging onvoldoende was. Gegevens waren verplaatst naar externe servers zonder die goed te beveiligen. Ook was er geen limiet op het aantal inlogpogingen, waardoor wachtwoorden onbeperkt konden worden geraden. Na de aanval heeft Royal Dirkzwager basismaatregelen doorgevoerd, die het eerder had nagelaten.
Het verschil met grote organisaties is volgens Groen opvallend. Grote bedrijven hebben vaak gespecialiseerde medewerkers voor cybersecurity, terwijl kleine bedrijven die kennis meestal missen. Ondernemers vinden beveiliging belangrijk, maar stellen de investering uit vanwege de werkdruk. Veel mkb-bedrijven besteden bovendien minder aan beveiliging, uit angst dat extra kosten de omzet drukken. Het is daardoor onduidelijk hoeveel mkb-bedrijven jaarlijks een aanval ondergaan zonder dat dit wordt gemeld.
34