De Nederlandse goudvoorraad, goed voor meer dan 600 ton en naar schatting ruim 72 miljard euro, staat onder beperkt toezicht van het kabinet. Dat stelt de Algemene Rekenkamer, die het beheer van het goud als een vitaal staatsbelang aanmerkt. De minister van Financiën heeft volgens de auditdienst weinig zicht op hoe het goud wordt beheerd, terwijl de feitelijke verantwoordelijkheid daarvoor bij De Nederlandsche Bank (DNB) ligt.
DNB beheert het goud, maar de minister kan informatie opvragen bij de centrale bank. Dat gebeurt volgens de Rekenkamer zelden. Er bestaan geen afgesproken regels over de omgang met het goud in een crisis of tijdens een oorlog. DNB stelt dat het goud ook dan eigendom van de bank blijft. Intern hanteren DNB en het ministerie richtlijnen waarin het goud passief wordt beheerd. Dat betekent dat de voorraad niet actief wordt verhandeld of herschikt, maar wordt bewaard.
Een deel van de voorraad ligt niet in Nederland. Het goud wordt bewaard in New York, Ottawa, Londen en Zeist. De externe accountant die de jaarrekening van DNB controleert, kijkt volgens de bevindingen niet naar de fysieke voorraad in de buitenlandse kluizen. Het gaat dus om een controle op de boekhouding, niet op de aanwezigheid van het goud zelf. Ook de minister zegt niet precies te weten hoe de interne en externe controles in de praktijk werken. Zijn voorgangers hadden volgens de Rekenkamer eveneens beperkt zicht op de goudreserve.
De kritiek richt zich onder meer op een verplaatsing in 2014. Toen werd een deel van de voorraad in het geheim van New York naar Nederland overgebracht. Het is onduidelijk of de toenmalige minister van Financiën vooraf was ingelicht. In de zomer van 2026 volgde een grote overboeking van goud uit New York en Ottawa naar Londen. De minister werd daarover kort voor de overboeking geïnformeerd. Die volgorde voedt de vraag hoe structureel de informatiestroom tussen DNB en het ministerie is, zeker bij bewegingen van zo'n omvang.
Minister Heinen reageert dat een goed beheer van de goudvoorraad bijdraagt aan de economische weerbaarheid van het land. In normale tijden ziet hij volgens eigen zeggen geen reden tot zorg over de informatie-uitwisseling met DNB. Hij zegt de jaarlijkse vergaderingen van de centrale bank bij te wonen en daar informatie te ontvangen. Tegelijk erkent hij dat de kritiek van de Rekenkamer betrekking heeft op het kantoor van de minister van Financiën in algemene zin en niet op Heinen persoonlijk. Het rapport legt daarmee de nadruk op de structuur van het toezicht, niet op het handelen van de huidige bewindspersoon.
De Rekenkamer ziet in het ontbreken van afspraken over crisis- en oorlogssituaties het grootste risico. Zonder vastgelegde procedures is onduidelijk wie welke beslissingen neemt over een goudvoorraad die zowel van grote economische als van strategische waarde is. Het kabinet heeft volgens de notities nog geen concrete aanpassingen aangekondigd. Het debat over het toezicht op de goudreserve lijkt daarmee vooral een kwestie van governance: wie controleert, wie ontvangt informatie en wie beslist wanneer het ertoe doet.
1